16- مغز: شامل مخ، و مخچه و ساقه ی مغز است.

مخ: بزرگترین بخش مغز و توانایی یادگیری، حافظه، ادراک و عملکرد هوشمندانه را دارد. قشر مخ (کرتکس) لایه ای است با برآمدگی ها و شیار های بسیار که خاکستری رنگ(جسم سلولی نورون ها) است و پردازش اطلاعات حسی مانند درد و ...را انجام میدهد و این چین خوردگی همانند سایر چین خوردگی های بدن(در دستگاه گوارش) به  منظور افزایش سطح صورت گرفته و این چین خوردگی در انسان بیشترین مقدار خود را داراست و در وال ها و سایر پریمات ها هم وجود دارد.

جسم پینه ای به دسته ای از تار های عصبی گفته می شوند که دو نیمکره مغز از این طریق به هم مرتبط می شوند. نکته ای که وجود دارد این است که نیمکره ی چپ مخ معمول اطلاعات حسی را از سمت راست بدن و نیمکره ی سمت راست مخ اطلاعات حسی را از سمت چپ بدن دریافت میکنند و این در حالی است که هر کدام از نیمکره ها کار مخصوص به خود را نیز انجام می دهند.

مخچه: مخچه در پشت ساقه ی مغز قرار دارد و جسم کرمینه دو نیم کره ی آنرا به هم متصل می کند(به منظور اشتباه نکردن کرمینه و جسم پینه ای که کدام مربوط است به مخ و کدام به مخچه با توجه به کوچک بودن مخچه می توانیم بین مخچه و کرم از نظر کوچکی! رابطه بر قرار کنیم !!!!) . مخچه مرکز یادگیری و هماهنگی حرکات لازم برای تنظیم حالت بدن و تعادل است که اطلاعات خود را از ماهیچه ها، مفصل ها، پوست و چشم ها و گوش ها در یافت میکند. علائم آسیب به مخچه: فرد هنگام راه رفتن تلو تلو می خورد و اعمال خود را به طور غیر ماهرانه انجام می هد و نمی تواند یک خط مستقیم رسم کندو ...

ساقه مغز:قسمت پایینی مغز ساقه ی مغز نام دارد و ساقه ی مغز شامل: مغز میانی و پل و بصل النخاع است. (محل اندام ها و غدها و ماهیچه ها که نسبت به هم در چه حالتی قرار دارند مهم است)

تالاموس:مرکز تقویت و انتقال پیام های عصبی و در پردازش اطلاعات حسی نقش مهمی دارد و این اطلاعات پس از گرد هم آمدن در این مرکز تقویت می شوند و به بخش های مربوطه در قشر مخ فرستاده می شوند.

هیپوتالاموس: در زیر تالاموس قرار دارد که همراه بصل النخاع بسیاری از اعمال حیاتی مربوط به فعالیت های بدن مانند تنفس و ضربان قلب را تنظیم می کند. در واقع خود هیپوتالاموس مرکز احساس گرسنگی و تشنگی و تنظیم دمای بدن است و نیز بسیاری از اعمال غده های ترشح کننده ی هورمون ها را تنظیم می کند.

دستگاه لیمبیک: شبکه ی گسترده ای از نورون هاست که تالاموس و هیپوتالاموس را به قسمت هایی از قشر مخ متصل می کند و نقش مهمی در حافظه، یادگیری و احساسات مختلف، مانند رضایت ، عصبانیت و لذت، بر عهده دارد.

 17- نخاع: رابط بین دستگاه عصبی محیطی و مرکزی است و آنها را به هم متصل می کند. مرکز برخی انعکاس های بدن است(انعکاس پاسخی ناگهان و غیر ارادی ماهیچه ای در برابر محرک هاست).نخاع31  جفت عصب دارد که هر عصب نخاعی یک ریشه پشتی(نورون های حسی) و ریشه شکمی (نورون های حرکتی) در برش عرضی نخاع همانند مغز دو بخش دیده می شود بخش سفید رنگ که شامل بخش های میلین دار است و بخش خاکستری که شامل جسم سلولی نورون هاست ولی بر عکس مغز چرا که در مغز بخش درونی سفید رنگ است ولی در نخاع بخش خارجی سفید رنگ است و قسمت مرکزی نخاع خاکستری رنگ است. در بخش خاکستری نخاع نورون های رابط حضور دارند.

18- محافظت از دستگاه مرکزی: عبارتند از استخوان های جمجمه و ستون مهره ها و پرده های سه لایه ای مننژ که از خارج به سمت درون مغز عبارتند از سخت شامه، عنکبوتیه(در زیر میکروسکوپ مانند تار های عنکبوت است) و نرم شامه(دارای مویرگ های خونی است و نقش تغذیه ای برای بافت عصبی دارد. بین لایه های عنکبوتیه و نرم شامه مایع مغزی-نخاعی(CSF) وجود دارد که نقش ضربه گیری را داراست.

19- سد خونی – مغزی  : مویرگ های مغزی نسبت به سایر قسمت های بدن متفاوت هستند و فاقد منافذی هستند که در سایر بافت ها وجود دارند بنابراین بسیاری از مواد که در متابولیسم سلول های مغزی نقشی ندارند و همچنین میکروب ها نمی توانند وارد مغز شوند که این عوامل حفاظت کننده سد خونی – مغزی گفته می شود اما موادی مانند گلوکز و اکسیژن می توانند عبور کنند.

 20- دستگاه عصبی محیطی: شامل 31 جفت عصب نخاعی(هر عصب هم یک ریشه شکمی و یک ریشه پشتی دارد) و 12 جفت عصب مغزی است. خود دستگاه عصبی محیطی شامل دو قسمت حسی و حرکتی است، بخش حسی که اطلاعات اندام های حس را به دستگاه عصبی مرکزی هدایت می کند و بخش حرکتی هم خود دو بخش دارد که عبارتند از: دستگاه عصبی پیکری و خود مختار.

21- دستگاه عصبی پیکری: ماهیچه های اسکلتی که تحت کنترل آگاهانه ما قرار دارند و همچنین انعکاس های نخاعی که غیر ارادی هستند جز این دستگاه عصبی هستند و انعکاس ها که برای حفظ حیات ضروری هستند به علت اینکه نخاع و دستگاه عصبی محیطی در گیر هستند سریع انجام می شوند و مغز نقشی ندارد.

 22- دستگاه عصبی خود مختار شامل : الف) اعصاب سمپاتیک  ب) اعصاب پاراسمپاتیک

23- اعمال سمپاتیک : شامل : جلوگیری از ریزش اشک ، گشادی مردمک ، گشاد کردن مسیرهای هوا ، تشدید ضربان قلب ، آزاد کردن گلوکز از کبد ، تحریک غده آدرنال ، کاهش فعالیت روده ها ، جلوگیری از ادرار، کاهش فعالیت شکم و پانکراس  .

24- اعمال پاراسمپاتیک : عکس حالات سمپاتیک است .

                                                                         تهیه و تنظیم : سعید ض

* مطالب این بخش توسط آقای سعید ض نویسنده وبلاگ حجم عشق تهیه شده و برای گروه ارسال شده است . از این نکته ها که از کتاب تست کنکور جامع خانه زیست شناسی جمع آوری شده ، می توان برای یادگیری توسط جعبه لایتنر استفاده کرد . از ایشان تشکر می کنیم .

فصل دوم

-          1 دستگاه عصبی سه وظیفه مرتبط با یکدیگر دارد که عبارتند از: دریافت حس ، هماهنگی ، پاسخ حرکتی.

-         2-  دندریت ها:  گیرنده های نورون ها هستند و اطلاعات را دریافت می کنند و به جسم سلولی می آورند و جسم سلولی اطلاعات در یافتی از نورون ها را جمع آوری می کند و به بخش های دیگر نورون انتقال می دهد و همچنین فعالیت های معمولی نورون ها را انجام می دهد.

-         3-  اکسون: پیام عصبی را از جسم سلولی تا انتهای خود هدایت می کند و در بافت عصبی علاوه بر نورون ها نوعی دیگر از سلول ها وجود دارند که اندازه آنها بسیار کوچک تر و تعدادشان بسیار بیشتر از نورون هاست به این نوع سلول های پشتیبان نوروگلیا (سیستم اعصاب مرکزی ، مغز و نخاع یا CNS ) می گویند.

4- سلول های شوان :در سیستم اعصاب محیطی سلول های شوان سازنده غلاف میلین هستند.(که امروزه برای درمان ضایعات نخاعی در سیستم اعصاب مرکزی استفاده می شوند)

5- وظایف سلول های پشتیبان بافت عصبی، محافظت از نورون ها ، تقویت غلاف میلین ، تولید غلاف میلین نورون می باشد.

6- جنس غلاف میلین:  فسفو لیپید و پروتئین است.

7- سرعت انتقال پیام عصبی : بستگی دارد به الف) قطر رشته های عصبی. قطر زیادتر، پیام عصبی  سریعتر. ب) داشتن غلاف میلین. زیرا میلین باعث هدایت جهشی می شود.

8- پتانسیل آرامش: وقتی نورون در حال هدایت پیام عصبی نیست، گفته می شود که آن نورون در حال استراحت است یا در آرامش است در این حالت درون نورون بار اضافی منفی K+ و خارج آن اندکی مثبت تر است Na+ در حالت معمولی یون های سدیم تمایل دارند به داخل سلول وارد شوند و در نتیجه داخل سلول را مثبت تر کنند در مقابل یون های پتاسیم هم تمایل دارند که از سلول خارج شوند و داخل سلول را منفی تر کنند در حالت استراحت نفوذ پذیری غشا به یون های پتاسیم بسیار بیشتر از نفوذ پذیری آن به سدیم است در نتیجه داخل سلول در مقایسه با خارج آن منفی تر است. در غشا سلول پروتئینی به نام پمپ سدیم- پتاسیم وجود دارد که با مصرف انرژی  ATP  یون های سدیم را به خارج و یون های پتاسیم را به داخل منتقل می کنند و به این ترتیب سبب می شود که غلظت یون سدیم همواره در خارج از سلول بالاتر از داخل سلول باشد. که این حالت یعنی منفی بودن داخل نسبت به خارج سلول عصبی یعنی سلول در حالت آرامش است.

9- پتانسیل عمل: تغییر ناگهانی و شدید اختلاف پتانسیل بین دو سوی غشا. طی این تغییر در زمان بسیار کوتاهی پتانسیل داخل غشا نسبت به خارج آن مثبت تر می شود و بلافاصله به حالت اول خود بر می گردد. (شکل پتانسیل غشا و نمودار های آن مهم است). پتانسیل عمل: که عبارت است از تغییر ناگهانی و شدید اختلاف پتانسیل بین دو سوی غشا یعنی در مدت زمان کوتاهی پتانسیل داخل غشا نسبت به خارج آن مثبت تر می گردد و بلافاصله به حالت اول خود بر می گردد و دوباره داخل نسبت به خارج منفی تر می شود. پتانسیل عملی که در نقطه ای از سلول عصبی ایجاد می شود در نقاط مجاور هم ایجاد می شود و بدین ترتیب در طول رشته ی عصبی سیر می کند، که در واقع پیام عصبی است. این ورود و خروج ناگهانی یون های سدیم به داخل و خروج یون های پتاسیم به خارج از داخل سلول عصبی به علت وجود کانال های پروتئینی ویژه ای ، به نام کانال های دریچه دار سدیمی و پتاسیمی است.  در پتانسیل عمل کانال های سدیمی باز می شوند و سدیم داخل سلول می شود که در این حالت پتانسیل داخل مثبت تر از خارج می شود. و بعد از بسته شدن کانال های دریچه دار سدیمی، کانال های دریچه دار پتاسیمی باز می شوند و باعث خروج پتاسیم به سمت خارج سلول عصبی می شوند و در این حالت داخل سلول نسبت به آب میان بافتی که سلول های عصبی را در بر گرفته است منفی  می شود. که با منفی شدن پتانسیل داخل ، سلول به حالت استراحت خود بر میگردد و سپس با فعالیت پمپ ها سدیم-پتاسیم غلظت یون های سدیم و پتاسیم در دو قسمت سلول به حالت اولیه بر می گردند. بطور خلاصه: در حالت آرامش سلول عصبی پتانسیل داخل منفی تر از خارج آن است و غلظت یون های پتاسیم در داخل بیشتر از خارج آن است و غلظت یون های سدیم هم در خارج بیشتر از داخل است.

10- سیناپس: همیشه بین یک نورون و سلول دیگر فضایی وجود دارد به نام سیناپس که وقتی پتانسیل عمل به پایان اکسون می رسد(حرکت پیام عصبی از دندریت به جسم سلولی و سپس به سمت اکسون است) موادی با نام انتقال دهنده های عصبی آزاد می شوند که باعث می شوند همانند هورمون های عملکرد سلول که مورد هدفشان است تغییر کنند که در این صورت یا سلول فعال می شود یا مهار می شود. سلولی که پیام را تا فضای سیناپسی هدایت می کند پیش سیناپسی و سلولی که تحت تاثیر انتقال دهنده های عصبی قرار میگیرد سلول پس سیناپسی می گویند. نحوی آزاد شدن انتقال دهنده های عصبی بدین گونه است که با یکپارچه شدن وزیکول محتوی نوروترنسمیتر ها با غشا سلول پیش سیناپسی این مواد به داخل فضای سیناپسی آزاد می شوند و به سلول پس سیناپسی می رسند و سبب تغییر پتانسیل الکتریکی آن می شوند.

11- روانگردان ها:  موادی هستند که عملکرد دستگاه عصبی مرکزی را تغییر می دهند که تعدادی از آنها عبارتند از: الکل، نیکوتین و کوکائین و هروئین و ...اعتیاد عملکرد طبیعی نورون ها و سیناپس ها را تغییر می دهد و پاسخی است فیزیولوژیک.

12- مسیر پیام های عصبی درد: ابتدا به نخاع و سپس به مغر منتقل می شوند. بعد از اینکه پیام عصبی درد به طناب عصبی می رسد توسط گروهی از انتقال دهنده های عصبی به نام انکفالین ها سر کوب می شوند.

 13- دستگاه عصبی مرکزی(CNS ) که شمال مغز و نخاع است که کار نظارت بر اعمال بدن و دریافت اطلاعات ار محیط و داخل بدن و همچنین پاسخ دادن با آنها را بر عهده دارند. این دستگاه عصبی از دو بخش سفید و خاکستری تشکیل شده که بخش سفید مربوط به غلاف میلین است و بخش خاکستری هم مربوط است به جسم سلولی نورون ها.

14- نورون ها را به سه دسته نقسیم می شوند: 

 نورون های حسی که کار دریافت اطلاعات و رساندن آنها به ماز و نخاع است 

 نورون های حرکتی که فرمان های مغز را به ماهیچه ها و اندام های دیگر می برند .

 نورون های رابط بین نورون های حسی و حرکتی ارتباط بر قرار می کنند.

15-  اعصاب محیطی PNS نیز به دسته تقسیم می شوند:

اعصاب حسی که پیام های عصبی را از اندام ها به سوی مغز می برد.

 اعصاب حرکتی، پیام های عصبی که در واقع پاسخ مغز به پیام های حسی است را از مغز به ماهیچه ها و غدد منتقل می کند .

  اعصاب مختلط مجموعه ای از تارهای(به اکسون یا دندریت بلند تار عصبی گفته می شود) حسی و حرکتی هستند.

ادامه ذارذ .....                    تهیه و تنظیم از : سعید ض

* مطالب این بخش توسط آقای سعید ض نویسنده وبلاگ حجم عشق تهیه وتنظیم شده است .از ایشان برای ارسال این مطالب تشکر می کنیم .

يکي از روش هاي مؤثر يادگيري مطالب ،استفاده از جعبه لايتنر است.
در اينجا نحوه کار با اين جعبه را توضيح مي دهيم و اميدواريم شما با استفاده از اين ابزار ساده و سودمند،بر يادگيري خود بيفزائيد و در زمان محدودتر با کيفيت بهتر مطالب بيشتري را به خاطر بسپاريد.
اين وسيله توسط محقق اتريشي " سباستين لايتنر" طراحي شده و مطالب را از حافظه کوتاه مدت شما به حافظه بلند مدت منتقل مي نمايد. يادگيري به کمک اين روش شما را از تکرار مطالب بي نياز مي سازد. همين امر يادگيري را شيرين و جذاب مي کند.
بنا به روال گذشته مباحث علمي و زيرساختي مقالات را با رنگ متفاوت مي نويسم تا خوانندگان گرامي براي جلوگيري از اتلاف وقت از آن بگذرند. لکن دانستن آن براي معلمان،مشاوران،برنامه ريزان آموزشي و درسي و کليه کساني که به مباحث روان شناختي و تربيتي علاقه مند خالي از لطف نيست.
 

اساس علمي:
اين وسيله بر اساس تجارب روان شناسي و تربيتي زير طراحي شده است:
1. اگر انسان يک مطلب يا مفهوم را به خوبي فرا بگيرد بعد از يک روز تا يک هفته تقريباً 45% آن را فراموش مي کند و بعد از يک ماه 80% آن فراموش مي شود. به اين ترتيب فقط 20% مطلب وارد حافظه درازمدت مي شود. جعبه لايتنر برنامه را به گونه اي تنظيم مي کند تا با بيشترين تکرار در قسمت خطرناک منحني فراموشي،مطالب به حافظه دراز مدت هدايت شود.
2. قانون يادگيري اسکينر: بر اساس اين قانون هرگاه بعد از هر عملي پاداش دريافت شود، انجام آن عمل تشديد خواهد شد. امتياز بيشتر، پاداش موفقيت در بازي است. اين امتياز شما را علاقمند مي کند تا کماکان، با شدت بيشتري به بازي ادامه دهيد.
اين خاصيت در جعبه يادگيري لايتنر استفاده شده است، يعني فرد تنها زماني به قسمت بعدي مي رود که مطلب را آموخته باشد، اين عمل درست مانند امتياز دادن، فرد را به ادامه فرايند يادگيري تشويق مي کند.
مزاياي اين وسيله:
1. از تکرارهاي غير ضروري جلوگيري مي کند: شما براي آنکه مطلبي را از حافظه کوتاه مدت به بلند مدت منتقل کنيد نيازمند تکرارهاي مکرر هستيد. وقتي صفحه اي را براي چندمين بار مطالعه مي کنيد، مجبوريد مطالبي را نيز که قبلا آموخته ايد مجددا مرور کنيد. در صورتي که ديگر لزومي به تکرار نيست و تکرار بي جهت آن ها باعث اتلاف وقت و انرژي، بي حوصلگي و در نتيجه دل زدگي شما مي شود. اما جعبه لايتنر فقط مطالب چموش و رام نشدني را شکار کرده و ما را وادار به تکرار آن ها مي کند.
2. اگر شما روند يادگيري را براي مدتي رها سازيد، هيچ اختلالي در کار يادگيري ايجاد نمي شود جز آنکه مجبور مي شويد کارت ها را بار ديگر مرور کنيد. البته توصيه ما اين است که کار را به طور منظم ادامه دهيد.
3. با گرفتن امتياز و مشاهده پيوسته موفقيت ، يادگيري براي شما از عملي خسته کننده به يک بازي لذت بخش و دلنشين تبديل مي شود.

چگونه از جعبه لايتنر استفاده کنيم:
جعبه لايتنر يک قوطي در باز است که از پنج قسمت تشکيل مي شود.
 

عرض قسمت هاي مختلف به ترتيب 15,8,4,2,1 واحد است. اين جعبه را مي توانيد خودتان با مقوا، جعبه يا قوطي هاي پودر لباسشويي ، کفش و... درست کنيد، يا اينکه از بازار تهيه نمائيد.
اين روش را مي توانيد براي يادگيري لغات زبان انگليسي،فارسي و يا هر فرمول يا مطالب درسي فراري که مي خواهيد به خاطر بسپاريد به کار گيريد.
هر موضوع يادگرفتني را روي يک برگ کاغذ(فيش) بنويسيد. دقت کنيد که روي هر فيش تنها يک موضوع يادگرفتني نوشته شود. يعني لغت را در يک روي کاغذ و جواب آن را در روي ديگر برگه مي نويسيد.

مراحل کار:
1. روز اول: تعدادي از برگه ها را تکميل مي کنيد و پس از اينکه هر دوروي برگه را يکي دوبار مرور کرديد، برگه ها را در خانه اول جعبه قرار دهيد. مي توانيد هر روز، ده پانزده يا تعداد بيشتري برگه آماده نمائيد.شايد در بعضي روزها هم برگه اي تهيه نکنيد.
2. روز دوم: ابتدا برگه هايي را که ديروز تهيه کرده بوديد از خانه اول برداريد.سؤالات را از روي برگه بخوانيد و سعي کنيد جواب ها را به خاطر بياوريد. آنهايي را که بلد نبوديد، مجدداً در خانه اول قرار دهيد و آنهايي را که بلد بوديد، به خانه دوم منتقل کنيد. پشت اين برگه هاي خانه دوم يک کاغذ رنگي با ارتفاع بيشتر قرار دهيد.
در پايان، برگه هايي را که در روز دوم براي اولين بار تهيه کرده ايد در خانه اول قرار دهيد.
3. روز سوم: به برگه هاي خانه دوم دست نمي زنيد زيرا خانه دوم هنوز تکميل نشده است و ظرفيت دو گروه برگه را دارد. پس باز هم از برگه هاي خانه اول شروع مي کنيد و برگه هايي را که جواب سؤالاتشان را بلد هستيد به خانه دوم منتقل مي نمائيد و در پشت کاغذ رنگي قرار مي دهيد تا اين برگه ها با برگه هاي روز گذشته مخلوط نشود. برگه هايي که پاسخشان را بلد نيستيد به همراه برگه هاي جديدي که امروز تهيه کرده ايد در خانه اول قرار دهيد.
4. روز چهارم:
الف. ابتدا از خانه دوم شروع کنيد، زيرا خانه دوم ظرفيت دو گروه برگه را دارد و ظرفيت آن روز قبل تکميل شده است. ولي فقط برگه هاي رديف جلوتر را برمي داريد.(يعني برگه هايي که جلو کاغذ رنگي قرار دارند) سؤالات روي اين برگه ها را مطالعه مي کنيد و اگر جواب درست داديد برگه ها را در داخل خانه سوم و در ابتداي آن قرار مي دهيد و پشت اين برگه ها يک کاغذ رنگي با ارتفاع بيشتر قرار مي دهيد تا فاصله گذاري مشخص شود. ضمناً برگه هاي باقي مانده در خانه دوم را جلوتر مي بريد و کاغذ رنگي را در پشت اين برگه ها مي گذاريد.
ب. سپس به خانه اول برگرديد و برگه هاي آن را برداريد و آنهايي را که بلد هستيد در خانه دوم و پشت کاغذ رنگي قرار دهيد.
ج. برگه هايي که پاسخ آنها را بلد نيستيد و همچنين برگه هاي جديدي را که تهيه کرده ايد در خانه اول مي گذاريد.
5 . خانه سوم براي چهار گروه برگه در نظر گرفته شده و بايد چهار روز صبر کنيد تا اين قسمت تکميل شود.البته هر روز پس از ورود برگه ها از خانه دوم به خانه سوم پشت اين برگه ها يک کاغذ رنگي مي گذاريد تا قسمت سوم هم به تدريج و پس از چهار روز تکميل شود.
6. خانه چهارم جاي هشت گروه برگه را دارد و هشت روز پس از ورود اولين برگه ها پر خواهد شد. خانه پنجم جاي پانزده گروه برگه را دارد و شانزده روز پس از ورود اولين برگه ها، اين قسمت تکميل مي شود. يعني اگر شما در کارتان وقفه اي نيندازيد سي روز طول خواهد کشيد تا هر پنج قسمت جعبه لايتنر تکميل شود. توجه داريد که بين هر دو گروه برگه يک کاغذ رنگي با ارتفاع بيشتر قرار مي دهيد تا برگه هاي مربوط به روزهاي مختلف با يکديگر مخلوط نشوند.از روز سي و يکم به تدريج برگه ها از داخل جعبه خارج مي شوند و شما مي توانيد اين برگه ها را بايگاني نمائيد. زيرا پس از پنج بار تکرار موفقيت آميز هر برگه در زمان هاي متفاوت، مي توانيد مطمئن باشيد که آن موضوع را براي هميشه فرا گرفته ايد و هيچگاه آن را فراموش نخواهيد کرد.
به اين ترتيب شما با روشي که شبيه بازي انفرادي است، در اوقات فراغت مي توانيد با کمترين ميزان اتلاف وقت آنچه را که يادگيري اش برايتان مشکل تر است بيشتر تکرار کنيد و زودتر و براي هميشه به خاطر بسپاريد و آنچه را که زودتر ياد مي گيريد فقط با پنج بار تکرار براي هميشه فرا بگيريد.
نکته مهم: در هر مرحله که به سؤال يک برگه نتوانستيد جواب دهيد بايد آن را به اولين خانه برگردانيد.

:http://edu.tebyan.net/skills/15.htm   منبع: مدرسه اینترنتی تبیان 

تهیه و تنظیم : سعید ض  نویسنده وبلاگ حجم عشق

دوست خوبم آقای سعید ض نویسنده وبلاگ حجم عشق مطالب جالب و مهمی را تحت عنوان نکات مهم فصل اول زیست 2 از کتاب جامع خانه زیست شناسی و برمبنای تستهای مندرج در آن نوشته اند . کار دیگرنوشتن مطالبی در مورد چگونگی استفاده از جعبه لایتنر می باشد که قطعا برای دانش آموزان شرکت کننده در کنکور قابل استفاده و جالب خواهد بود. در اینجا مطالبی را که ایشان زحمت جمع آوری ، تایپ وارسال آن را کشیده اند خواهید خواند . ابتدا نکات مهم فصل اول زیست ۲ و در پست آینده مطالبی در مورد جعبه لایتنر.ضمن تشکر از ایشان امیدوارم این همکاری ادامه یابد .

سال سوم (زیست 2)

فصل اول

* پلاسموسیت ها سلولی هایی هستند که پادتن ترشح می کنند و در دفاع  اختصاصی هومورال فعال هستند. پادتن نوعی پروتئین است و سلول هایی که در پادتن سازی فعال هستند شبکه ی آندوپلاسمی زبر و دستگاه گلژی بیشتری دارند. در مقابل سلول هایی که فاگوسیتوز انجام می دهند دارای لیزوزوم بیشتری هستند.

* سلول های فاگوسیت کننده: مونوسیت(یک هسته دارند) ، نوتروفیل و ماکروفاژ.

* مونوسیت ها ساختاری شبیه ماکروفاژ ها دارند ولی در خون حضور دارند و با عمل دیاپدز از مویرگ ها خارج و تمایز پیدا می کنند و به ماکروفاژ تبدیل و وارد بافت پیوندی می شوند.

* بیماری های آلرژیک عبارتند از: آسم ، کهیر ، تب یونجه و شوک آنافیلاکسی که این بیماری ها با استفاده از آنتی هیستامین درمان می شوند. هیستامین در خون بوسیله ی بازوفیل ها آزاد می شود و در بافت ها بوسیله ی ماستوسیت ها. بازوفیل ها در خون هپارین هم ترشح می کنند که مانع انعقاد خون می شود.

* بیماری های خود ایمنی عبارتند از: میاستنی گراویس و مالتیپل اسکلروزیس MS ،(غلاف میلین در سلول های عصبی در این بیماری از بین می رود و غلاف میلین باعث افزایش سرعت هدایت پیام عصبی می شود) روماتیسم قلبی و دیابت نوع یک که یکی از عوامل ایجاد آن ترشح بیش از اندازه پادتن توسط پلاسموسیت ها است.

* بیمار های ویروسی عبارتند از: سرخک ، ایدز ، سرخجه ، هپاتیت ، اوریون ، سرماخوردگی ، فلج اطفال(پولیومیلیت).  

* تزریق واکسن(ویروس گشته شده یا ضعیف شده یا سم میکروب ) باعث ایمنی فعال می شود. انتقال پادتن از خون مادر به جنین نیز ایجاد ایمنی فعال در جنین می کند.

* تزریق پادتن(سرم) ایمنی غیر فعال ایجاد می کند.

* پادتن ها با خنثی کردن آنتی ژن ها( آنتی ژن می تواند پروتئینی و یا پلی ساکاریدی باشد در حالی که پادتن ها همیشه پروتئینی هستند) می تواند باعث افزایش فاگوسیتوز شود و آنرا تقویت کند.

* در اولین برخورد با آلرژن دفاع اختصاصی هومورال فعال می شود! و پلاسموسیت ها پادتن ترشح می کنند که به سطح ماستوسیت ها(موجود در بافت ها) و بازوفیل ها ( موجود در خون) متصل می شوند...و در برخورد بعدی ایمنی غیر اختصاصی فعال می شود یعنی ماستوسیت ها و بازوفیل ها هیستامین ترشح می کنند. که هیستامین گشاد کنند رگ ها و کاهش فشار خون در محل را باعث می شود و افزایش نفوذ پذیری رگ ها و افزایش عمل دیاپدز و التهاب را به دنبال دارد و همچنین انقباض عضلات صاف جدار نای(علایم آسم).

* سیستم دفاعی در گیاهان: نوعی پروتئین گوگردار در یونجه فعالیت ضد قارچی دارد.

* بی مهرگان با استفاده از دفاع غیر اختصاصی با عوامل بیماری زا مبارزه می کنند، مایع مخاطی بروی بدن بسیاری از کرم های حلقوی( نرئیس ، زالو ، کرم خاکی ) نرم تنان( هشت پا ، حلزون ،دو کفه ای ، لیسه) و وجود سلول هایی شبیه فاگوسیت ها در اسفنج ها و بند پایان و وجود آنزیم لیزوزیم و آنزیم های لیزوزومی نمونه هایی از دفاع غیر اختصاصی در بی مهرگان است.

* پروتئین هایی که در دفاع غیر اختصاصی شرکت دارند: پروتئین های مکمل(در خون هستند و منافذی در غشاء میکروب ها ایجاد می کنند) و اینترفرون ، آنزیم لیزوزیم...اینترفرون هایی که توسط سلول های آلوده به ویروس تولید می شود تا حدودی سبب می شود تا سلول های سالم در برابر ویروس ها مقاوم شوند یعنی مقاومت نسبی در برابر انواع ویروس ها...بیماری های ویروسی باعث تولید این پروتئین می شود.

* مغز استخوان: ماده ای نرم و قرمز یا زرد رنگی است که حفره های بافت اسفنجی یا مجرای میانی استخوان های دراز را پر می کند.  از حدود 5 سالگی به بعد گلبول سازی فقط در مغز استخوان های پهن(لگن ، جناق و کتف) و سر برجسته ی استخوان های دراز که به تنه ی متصل هستند، ادامه می یابد.

* اندام های لنفی: تیموس ،مغز استخوان ، گره های لنفی(توده های لوبیایی شکل ) ، طحال ، لوزه ها و آپاندیس.

* گلبول های سفید به دو دسته تقسیم می شوند:

1- اگرانولوسیت ها( نوتروفیل ، بازوفیل و ایئوزینوفیل)  

2- گرانولوسیت ها( مونوسیت ها و لنفوسیت)

* نوتروفیل ها:عمل دیاپدز و فاگوسیتوز انجام می دهند و در دفاع غیر اختصاصی شرکت می کنند.هسته ای چند قسمتی دارند.

* بازو فیل ها: هپارین(ضد انعقاد خون و جلوی عمل ترومبین را می گیرد) و هیستامین ترشح می کنند.   

* ائوزینوفیل ها: از نظر ظاهر شبیه نوتروفیل ها هستند ولی قدرت اندوسیتوز آنها کمتر است. و در عفونت های انگلی افزایش پیدا می کنند...

* طحال بزرگترن اندام لنفی بدن است و جایگاه اصلی میکروب هایی است که وارد خون می شوند در حالی که گره های لنفاوی محل مبارزه با میکروب هاست و طحال مخزن ذخیره ی خون در بدن نیز هست.

*  سلول های T کشنده در بر خورد با ویروس ها و سلول های سرطانی به طور مستقیم وارد عمل می شود و پروتئین پرفورین ترشح می کند که باعث ایجاد منافذ در سلول ها می شود. عملکرد پرفورین مشابه پروتئین های مکمل است با این تفاوت که پروتئین های مکمل در دفاع غیر اختصاصی فعال  هستند و پرفورین ها در دفاع اختصاصی توسط لنفوسیت  T .

* در دفاع اختصاصی لنفوسیت ها فعال هستند که در دو گروه جای می گیرند: لنفوسیت B  و لنفوسیت T

لنفوسیت های B  در مغز استخوان بالغ می شوند و لنفوسیت های T در تیموس بالغ می شوند و توانایی ان را پیدا می کنند تا با عوامل بیماری زا به طور اختصاصی مبارزه کنند.

* لنفوسیت B ایمنی هومورال ( پلاسموسیت و B خاطره بوجود می اورند) و لنفوسیت T  (T کشنده و T خاطره بوجود می اورند) ایمنی سلولی را ایجاد می کند.

* پلاسموسیت پادتن و T کشنده پرفورین تولید می کنند... که هر دو پروتین و واحد سازنده ی آن آمینو اسید می باشد و بر روی دستگاه ژنی رمز دارند.

اینها موادری بوده که در هنگام تست زدن از کتاب تست جامع خانه زیست شناسی نوشته شده بودند و مناسب برای یاداشت کردن و قرار دادن در جعبه لایتنر(G5  ( که برای یادگیری دروسی مانند زبان و ادبیات و عربی و حتی زیست شناسی فوق العاده خواهد بود به طوری که نگرانی در مورد یادگیری مطالب و یا ترس از فراموشی با استفاده از این روش به صفر نزدیک می شود! طوری که یک فصل از زیست شناسی را می توان در یک روز طوری یاد گرفت که هر سئوال متعارفی را جواب داد...این نکته ها برای دانش آموزانی که تمام کتاب را یکبار خوانده باشند مفیدتر خواهد بود به خاطر جامع بودن...

برای مثال خود من تمام چرخه ها را با نوشتن و خلاصه کردن و قرار دادن در این جعبه به راحتی یاد گرفتم و در پایین توضیح رو اگر آشنا نیستید مطالعه کنید…

 يکي از روش هاي مؤثر يادگيري مطالب ،استفاده از جعبه لايتنر است.
در اينجا نحوه کار با اين جعبه را توضيح مي دهيم و اميدواريم شما با استفاده از اين ابزار ساده و سودمند،بر يادگيري خود بيفزائيد و در زمان محدودتر با کيفيت بهتر مطالب بيشتري را به خاطر بسپاريد.
اين وسيله توسط محقق اتريشي " سباستين لايتنر" طراحي شده و مطالب را از حافظه کوتاه مدت شما به حافظه بلند مدت منتقل مي نمايد. يادگيري به کمک اين روش شما را از تکرار مطالب بي نياز مي سازد. همين امر يادگيري را شيرين و جذاب مي کند.
بنا به روال گذشته مباحث علمي و زيرساختي مقالات را با رنگ متفاوت مي نويسم تا خوانندگان گرامي براي جلوگيري از اتلاف وقت از آن بگذرند. لکن دانستن آن براي معلمان،مشاوران،برنامه ريزان آموزشي و درسي و کليه کساني که به مباحث روان شناختي و تربيتي علاقه مند خالي از لطف نيست.

ادامه دارد .......                                  تهیه وتنظیم : سعید ض     نویسنده وبلاگ حجم عشق